Het is een puur hypothetische vraag. Maar toch eentje die we ons kunnen stellen, terwijl de intense beelden uit Oekraïne vers op ons netvlies staan. Al is het maar bij wijze van een klein gedachtenexperiment. Tijdens een oorlog in een ander land staan wijzelf, die nooit onder de wapenen hoeven, normaliter op veilige afstand en tevens machteloos. Maar stel nu eens dat het van beslissend belang zou zijn voor een einde aan die oorlog, dat Nederland elke afname van gas uit Rusland direct zou staken. Niet op termijn, maar onmiddellijk. En definitief. Als teken van daadkracht.

Gesteld dat we nu eens niet willen afwachten of ze aan de andere kant van de pijplijn zo rancuneus zijn dat de gaskraan naar Europa dicht gedraaid wordt, als reactie op onze weigering weg te kijken. Dat we dat voor willen zijn door met elkaar te besluiten dat we géén aardgas meer in onze leidingen willen waar een vies luchtje aan zit. Zeker geen luchtje van een geesteszieke potentaat, die zelfs openlijk dreigt onze Westerse beschaving te verwoesten door inzet van nucleaire wapens. Tenminste, als we niet zwichten voor zijn dictatoriale afpersing.

Mee lijden

Stel nu eens dat we als heldhaftige Nederlanders die stap gewoon zetten. Het is een puur fictieve vraag, ik weet het. Maar zouden we dan misschien ook bereid zijn de kachel in onze goed geïsoleerde huizen 3 graden lager te zetten…? Zodat er geen nieuwe aardbevingen in Groningen hoeven ontstaan. Zouden we op die manier een heel klein beetje méé willen lijden met de angst en oorlogstrauma’s van mensen daar…? Zouden we dat kleine beetje discomfort kunnen verdragen, als teken van onze oprechte solidariteit…? Zouden we dat nog aan kunnen…?

Geen bloedgas

Is het misschien denkbaar dat er in Nederland een breed gedragen campagne ontstaat met als symbool zo’n ronde rood-witte sticker, naar analogie van de niet-roken sticker, waarop een gasfornuis staat met een verticaal STOP-handje er boven. Met als tekst daaronder: Bloedgas? Nee bedankt! Zou het voor te stellen zijn dat we dit keer met z’n allen iets teweeg brengen waarbij heel even niet ons eigen belang het zwaarst weegt, maar juist ons gevoel voor rechtvaardigheid en mededogen met onschuldige burgers in een beschaafd Europees land, niet ver van hier. Met een bevolking die in grote ontreddering verkeert. En die de komende decennia gelittekend zal zijn door diepe oorlogstrauma’s die daar door alle generaties heen zullen ontstaan. Is het mogelijk dat we ons dit alles realiseren, terwijl wij genieten van ons zondagse ontbijtje?

Offers

En zou het dan heel misschien ook nog kunnen dat we ons geweten voor deze ene keer niet willen sussen met een nationale gala-avond waarop bekende artiesten geld inzamelen ten behoeve van speelgoed voor ontheemde kinderen aldaar. Maar dat we ons dit keer realiseren dat het gaat om werkelijke solidariteit. Een vorm van broederschap die niet vrijblijvend is, maar leidt tot ongemak en het brengen van offers.

Het zou me niet verrassen wanneer het gezamenlijke antwoord op dit type hypothetische vragen voor één keer heel misschien ‘JA!’ zal zijn. Niet alleen bij de generaties die als kind persoonlijk nog iets van die andere oorlog hebben mee gekregen, die vijf jaar duurde. Maar ook voor hun nakomelingen, die opgroeiden in een eeuwig lijkend paradijs van vrede, vrijheid en overvloed.

Nederlandse Leeuw

Wat zou er een golf van saamhorigheid en Wij-gevoel door dit land kunnen stromen, als we via een dashcam komende maandag Mark en Kajsa kunnen volgen, hoe ze in een gehuurde verhuiswagen samen 200 Stingerwapens gaan afleveren aan de grens tussen Polen en Oekraïne. Waarbij hij als leider van ons land behalve een kogelwerend vest, een donkerblauwe baseball-cap draagt met daarop de Nederlandse Leeuw. Als symbool van moed. Zo’n pet die ook de Amerikaanse president wel eens op heeft in zijn rol van opperbevelhebber der strijdkrachten. Wat zou het goed doen om te zien hoe onze nieuwe minister van defensie Ollongren bij die grenspost warme chocolademelk met Friese kruidkoek serveert aan de verkleumde grenswachten van Oekraïne, die de leverantie in ontvangst nemen.

Op een zonnige voorjaarsdag als deze, is het een opwekkend beeld dat ik graag voor me zie. Eindelijk een moment om de lauwheid en vrijblijvendheid in denken, doen en laten af te schudden. Gezamenlijk onverschrokken ergens voor gaan staan. Ongeacht de consequenties voor onszelf. Incasserend dat er ook dit jaar geen vrolijke Elfstedentocht komt. Maar dat we niettemin in staat zijn nog een gebalde vuist te maken, wanneer dat echt nodig is.

Tekst: Herbert van Weerdenburg