Eind vorig jaar gaf demissionair minister Henk Kamp een interview vooruitlopend op zijn afscheid, waarin hij vragen beantwoordde over z’n lange staat van dienst als dienaar des Konings. Zo zat hij gedurende elf jaar in drie kabinetten op vijf verschillende ministeries. Geroepen tot het ambt, zullen we maar zeggen. De bewindsman onthulde in dat vraaggesprek dat hij zich in de wekelijkse ministerraad niet alleen richtte op onderwerpen die speelden op z’n eigen departement, maar zich ook vaak en veel bemoeide met die van andere vakministers.

Deze opvallende controledrift veronderstelde wel dat hij zich goed had ingelezen in hun dossiers, zodat hij daarover kritische vragen kon stellen. Toen hem werd gevraagd waar hij in hemelsnaam de tijd vandaan haalde om zich daarop zo uitgebreid voor te bereiden, gelet op de dossierlast van z’n eigen departement, antwoordde Kamp dat hij gewend was ‘s morgens extra vroeg op te staan. ‘Hoe vroeg dan, rond een uur of zes?’, wilde de interviewer weten. ‘Nee, dat zou te laat zijn’, vertaal ik even Kamps reactie. ‘Vijf uur dan…?’Hij glimlachte minzaam en schudde nogmaals z’n hoofd. ‘Was het maar waar’, sprak hij geamuseerd, ‘maar dan ben ik echt al uren bezig…’

Kickstart

Volgens de VVD-er had deze Spartaanse taakopvatting verschillende voordelen. Met als bonus het prettige gevoel dat hij door een dagelijkse kickstart op iedereen een voorsprong nam die rond die tijd nog in dromenland vertoefde. Daarmee bedoelde hij ook zijn collega- ministers, die sowieso een chronisch slaaptekort hadden, dankzij de zware loodgieterstassen met leesstof die dagelijks mee naar huis moesten worden getorst.

Uit een serie afscheidsinterviews met bewindspersonen in het tweede kabinet Rutte in 2017, bleek dat nieuwe ministers soms een jaar nodig hebben voordat ze een beetje aan de fysieke belasting van hun functie gewend zijn. Sommigen krijgen alleen grip op de torenhoge werkdruk door te leven als een monnik, vertelde een toenmalig collega van Henk Kamp. Hoe dan ook, vergeleken daarmee hebben opstandige boeren in dit land het zo beroerd nog niet, als managers van hun geautomatiseerde melk-carrousels. Want die werken ook als zij nog slapen of eten.

Inschattingsvermogen

In elk geval is mij blijven fascineren waarom een doorsnee minister uit de Achterhoek er jarenlang zo’n extreem arbeidsethos op na hield, dat hij daarvoor z’n halve nachtrust inleverde. Overigens niet alleen dat, want van mensen die chronisch te weinig slapen, is bekend dat ze fors inboeten aan inschattingsvermogen. Zoals zelfs Napoleon overkwam, die meende toe te kunnen met vier uurtjes slaap per etmaal, totdat hem die zelfoverschatting noodlottig werd als gevolg van enkele fatale blunders. Als gevolg waarvan hij wel duizenden jonge militairen een vroege dood in joeg tijdens kansloze missies, en uiteindelijk zelf eindigde in ballingschap op een ver eiland.

Het was precies zo’n dramatische denkfout, die Henk Kamp maakte toen hij in 2013 als minister van economische zaken opdracht gaf de gaswinning in Groningen verder op te voeren. Niet beseffend dat hij daarvoor jaren later onder ede verantwoording af zou moeten leggen aan een parlementaire enquêtecommissie, waarvan de hele bevolking getuige kon zijn. Hij deed dat omdat hij meende dat de schatkist op dat moment niet zonder die extra aardgasbaten kon, zo wil de politieke lezing. Maar de werkelijke reden van zijn dubieuze handelen was natuurlijk de onverbrekelijke trouw en loyaliteit aan zijn voorman en vriend Mark Rutte.

Fatale keuze

Bij hun aantreden leggen alle nieuwe ministers een eed af aan de koning, waarin zij zweren of beloven uitsluitend het landsbelang te zullen dienen, en al hun persoonlijke belangen daaraan ondergeschikt te maken. Ook Henk Kamp was aldus beëdigd als minister van economische zaken. En toch maakte hij met het opvoeren van de gaswinning een fatale keuze, waardoor het vertrouwen van burgers in Den Haag opnieuw ernstig werd geschaad. Tot dat moment had hij bekend gestaan om zijn onkreukbaarheid in het nemen van beleidsbesluiten, zelfs wanneer die in gingen tegen zijn persoonlijke politieke overtuiging.

Echter, Henk Kamp koos op dat moment voor absolute loyaliteit aan zijn ‘baas’ en vriend Mark Rutte, doordat de hogere gaswinning vele miljarden opleverde voor de schatkist. Maar verloochende hiermee zijn postuur van iemand die vanuit strikte integriteit handelde in het belang van volk en vaderland.

Geweten

Dezer dagen legt hij opnieuw een eed of belofte af, wanneer hij voor de enquêtecommissie verschijnt. Het zou de mens Kamp sieren wanneer hij daarna in volstrekte openheid en kwetsbaarheid eindelijk de waarheid spreekt, en niets dan de waarheid. Die luidt dat hij destijds de grootste fout in zijn politieke loopbaan heeft gemaakt, en dat dit nog steeds wringt met zijn geweten. Dat het hem spijt dat hij zijn ambtseed aan de koning toen ondergeschikt maakte aan z’n persoonlijke loyaliteit aan een vriend.

Elke kijker die zo’n bekentenis voorbij ziet komen, zal geraakt worden door zoveel diepmenselijke onmacht. Omdat het dilemma invoelbaar is voor iedereen die mens is en een ware vriend heeft.

Tekst: Herbert van Weerdenburg

Copyright 2022 © Huis van Verwondering