“Kijk Henk, wat een schitterende bloemen, daar.” Ik wijs richting een oranje veld planten in volle bloei, waaraan we fietsend voorbij snellen onder een stralende oktoberzon. “Prachtig!”, roept hij terug. “Wat zijn het voor bloemen?!” Ik gebaar dat ik geen idee heb. Sterker nog, ik wil het liever niet weten, zodat er ruimte blijft om verwonderd te genieten van hun kleurenpracht. Liefst zou ik op dit moment afstappen en letterlijk stil staan bij zoveel onverwachte schoonheid. Bedenken of achterhalen welke bloemen het zijn en waarom ze daar zijn ingezaaid, doet afbreuk aan m’n verwondering. Precies om die reden loop ik eigenlijk veel liever dan ik fiets. Waarbij ik Henk graag voorhoudt dat fietsen geen kwaad kan, maar dat lopen zoveel beter is voor lichaam en geest. Hetgeen hij zondermeer onderschrijft, al fietst hij liever.

Onszelf verwonderen is iets wat we kunnen verleren. Ik heb het idee dat kleine kinderen en misschien ouderen nog het best in staat zijn om zich te verwonderen. Hetzelfde geldt soms voor mensen met een verstandelijke beperking. Voor hen is elke nieuwe ervaring nog een openbaring. Zoals een peuter zich heerlijk en eindeloos kan vermaken met een emmertje, een bal en wat schepjes in een zandbak. Finaal opgaan in de ervaring. Naarmate ons denken sterker ontwikkeld raakt, en alles wat we zien direct probeert te duiden, verliezen we geleidelijk ons aangeboren vermogen om volledig op te gaan in wat we zien, voelen, horen, ruiken, of proeven. Want dat is verwondering. Onszelf laten meevoeren door de ervaring, zonder haar te beredeneren.

Tijdsbeleving

Iets soortgelijks gebeurt met onze beleving van de tijd. Ons besef van tijd verandert aanzienlijk naarmate we ouder worden. Een vrije woensdagmiddag in mijn kindertijd duurde net zo lang als een woensdagmiddag in 2018. Maar in mijn tijdsbeleving duurde het eindeloos veel langer. Zo’n middag was een groot onbeschreven blad papier, dat ik liefst zo lang mogelijk leeg hield. Hoe langer het leeg bleef, hoe meer tijd er leek te zijn. En hoe meer ik me kon verheugen op die lange middag vrij.

Een hele week vrij van school was een groot feest. En dan die onvoorstelbaar lange z o m e r v a k a n t i e. Zes weken vrij…! Alsof een eeuwige hoeveelheid tijd voor handen was. Geen moment kwam zelfs maar de gedachte in me op aan verveling. Het speet me wanneer we er op uit trokken naar een camping, in het buitenland. Want kinderen die met hun ouders lekker thuis bleven, hadden zoveel meer tijd. Althans in mijn verbeelding.

Repeterend

Godfried Bomans verklaarde ooit dit fenomeen. Volgens hem verloopt de beleefde tijd sneller, omdat we op oudere leeftijd (bijna) alles al eens hebben meegemaakt. Veel dingen, vooral ook fijne, zelfs ontelbaar vaak. Door het repeterende effect, lijkt het alsof de ervaring zelf steeds korter duurt. En daarmee ook verliest aan kwaliteit en intensiteit. Want wie kan zich nog die allereerste indrukwekkende zonsondergang herinneren, die heel bewust werd beleefd en ervaren? Liever gezegd, in diepe verwondering werd ondergaan. Of de overweldigende schoonheid van een berglandschap in Zwitserland, voor de eerste keer met verbazing aanschouwd. En wie weet nog hoe het voelde, die allereerste keer er alleen op uit met een auto, lang geleden. Zelf aan het stuur. Een sensationeel gevoel van vrijheid.

Verslaving…

Zelf heb ik het idee dat het vooral onze verslaving aan denken is, die ons in de weg zit. En blokkeert om nog werkelijk in het Nu van dit moment te kunnen vertoeven. Onze ratio die altijd alles meteen herkent en interpreteert, blokkeert de innerlijke ruimte die nodig is voor verwondering. Niet voor niks willen steeds meer mensen graag leren hoe ze hun denken tijdelijk stop kunnen zetten. Bijvoorbeeld yoga en meditatie zijn methodes die ons daarbij kunnen helpen. De grote populariteit van mindfulness in deze tijd komt voort uit het besef dat de dictatuur van ons denken, niet gelukkig maakt. In tegendeel, juist het denken zelf blokkeert ons werkelijk ervaren en genieten.

Pas wanneer het lukt de dominantie van onze ratio tijdelijk tot zwijgen brengen, komen we eindelijk weer thuis bij ons diepste Zelf. In zekere zin terug in het heerlijke Zijn dat in ons bewustzijn ligt van toen we nog eindeloos konden spelen in de zandbak. Met alleen dat schepje en een emmertje water. Precies in die pure staat van Zijn wacht de hereniging met onze goddelijke oorsprong, van waaruit onze ziel is voortgekomen. En die ons altijd vergezelde. Ook toen we haar vergeten waren.

Eckhart Tolle

Iemand als Eckhart Tolle, trekt al tientallen jaren de wereld rond om uit te leggen hoe uitgerekend Stilte de Poort kan zijn voor die hereniging. Hoe leren Zijn in plaats van denken, ons grote innerlijke vreugde kan schenken. Een leven bevrijd van angst en spanning. Overal waar hij spreekt (en soms lang zwijgt…!), zijn zelfs de grootste zalen tot de laatste stoel bezet. Mensen voelen massaal dat zijn boodschap even waarachtig als kostbaar is.

Volgens Tolle zijn niet alcohol of drugs de grote verslavingen van deze tijd. Verreweg de grootste verslaving is onze afhankelijkheid van de dictatuur van onze gedachten. Van ‘ s morgens vroeg tot ‘s avonds laat denken we onszelf bezorgd en murw. Wat hij bepleit is niet dat we stoppen met denken. Wel dat we leren daarin pauzes nemen. Omdat het alleen op de laag onder ons denken mogelijk is onszelf weer werkelijk te verbinden met de diepste en vitale bron van onze oorsprong.

Hoe dat ook alweer voelt, kunnen we onmogelijk bedenken. Maar wel Ervaren.

Eckharts Tolle boeken De Kracht Van Het Nu en De Stilte Spreekt worden in Nederland uitgegeven door Ankh Hermes.